تاريخ : سه شنبه چهاردهم آذر 1391

معرفی کتاب "کیفیت و ارزش تکنولوژیکی گندم "

به لطف حضرت حق، کتابی که از مدتها پیش به همراه استاد گرامی، جناب آقای دکتر طیب ساکی نژاد و دوست عزیزم، جناب آقای سید علیرضا سیدمحمدی در حال نگارش و تدوین آن بودیم، سرانجام تحت عنوان "کیفیت و ارزش تکنولوژیکی گندم " در ده فصل و 428 صفحه، منتشر شده است. علاقه مندان به تهیه کتاب می توانند با کتابفروشی رشد اهواز به شماره 06112217002 تماس بگیرند تا کتاب در اسرع وقت از طریق پست برایشان ارسال گردد.

جهت معرفی این کتاب به اساتید ارجمند و دانشجویان معزز مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی رشته‌های زراعت، اصلاح نباتات و صنایع غذایی که مخاطبین اصلی آن می باشند، مناسب دیدم که پیشگفتار کتاب "کیفیت و ارزش تکنولوژیکی گندم " را در وبلاگ خود درج کنم که در ادامه شاهد آن خواهیم بود. امید است که با تالیف و انتشار کتاب حاضر، گامی هر چند ناچیز در جهت رشد و اعتلای علمی فرزندان این مرز و بوم برداشته شده باشد.

پیشگفتار


برچسب‌ها: معرفی کتاب, کیفیت و ارزش تکنولوژیکی گندم, ارقام مختلف گندم, زراعت, اصلاح نباتات و صنایع غذایی

ادامه مطلب...
ارسال توسط مهدی

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش سوم و پایانی)

23- رقم رسول-

سال معرفی: 1371- مبدا: سیمیت- تیپ رشد: بهاره- میانگین ارتفاع بوته: 90cm- تاریخ رسیدن: زودرس- میانگین وزن هزاردانه: 36gr - رنگ دانه: قرمز- مقاومت نسبت به خوابیدگی و ریزش: مطلوب- واکنش به تنشهای محیطی: متحمل به جوانه زنی روی سنبله- میانگین عملکرد دانه: 4t/ha - واکنش به امراض: حساس به زنگ زرد و فوزاریوم - محل کشت: مناطق کوهپایه ای شمال-

24- رقم MV-17-

25- رقم الوند-

26- رقم الموت-

27- رقم زرین-

28- رقم شیرودی-

29- رقم مرودشت-

30- رقم هامون-

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی به اینجا مراجعه فرمایید.

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش اول)

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش دوم)


برچسب‌ها: ارقام گندم نان ایرانی

ارسال توسط مهدی

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش دوم)

13- داراب1-

سال معرفی: 1359- مبدا: داراب- تیپ رشد: بهاره- میانگین ارتفاع بوته: 90cm- تاریخ رسیدن: زودرس- میانگین وزن هزاردانه: 37gr - رنگ دانه: قهوه ای- کیفیت نانوایی: متوسط- مقاومت نسبت به خوابیدگی و ریزش: مطلوب- واکنش به تنشهای محیطی: حساس به سرما و شوری- میانگین عملکرد دانه: 6/39t/ha - واکنش به امراض: مقاوم به زنگ زرد و قهوه ای و نسبتا حساس به زنگ سیاه - محل کشت: مناطق گرمسیر فارس، سیستان و بلوچستان و هرمزگان-

14- رقم کاوه-

15- رقم بیستون-

16- رقم سبلان-

17- رقم گلستان-  

18- رقم قدس-

19- رقم نوید-

20- رقم فلات-

21- رقم مارون-

22- رقم هیرمند-

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی به اینجا مراجعه فرمایید.

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش اول)

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش سوم و پایانی)


برچسب‌ها: خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی, ارقام گندم

ارسال توسط مهدی

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش اول)

ارقام اصلاح شده گندم دارای خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی متفاوتی می باشند که شناسایی دقیق این خصوصیات جهت آشنایی با نقاط تمایز و تشابه ارقام مختلف ضروری می نماید. اگرچه کار اصلاح گندم در ایران از اوایل قرن حاضر شروع شده است اما به سبب کنار گذاری تدریجی ارقام اولیه و رواج ارقام جدید، از ذکر خصوصیات ارقام گندم معرفی شده در طی سالهای نخستین اصلاح گندم خودداری گشته و به بیان خصوصیات ارقام معرفی شده از سال 1352به بعد اکتفا شده است.

1- رقم خزر1-

سال معرفی: 1352- مبدا: گرگان- تیپ رشد: بهاره- میانگین ارتفاع بوته: 105cm- تاریخ رسیدن: زودرس- میانگین وزن هزاردانه: 32/5gr - رنگ دانه: زرد کهربایی- کیفیت نانوایی: مطلوب- مقاومت نسبت به خوابیدگی و ریزش: مطلوب- واکنش به تنشهای محیطی: حساس به سرما- میانگین عملکرد دانه: 4/25t/ha - واکنش به امراض: کمی حساس به زنگ سیاه و قهوه ای - محل کشت: دشت گرگان-

2- رقم اروند-

3- رقم کرج 1-

4- رقم کرج 2-

5- رقم مغان1-

6- رقم مغان2-

7- رقم کرج 3-

8- رقم عدل2-

9- رقم بیات-

10- رقم ناز-

11- رقم البرز-

12- رقم آزادی-

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی به اینجا مراجعه فرمایید.

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش دوم(

نگاهی به خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی ارقام گندم نان ایرانی(بخش سوم و پایانی)


برچسب‌ها: خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی, ارقام گندم

ارسال توسط مهدی

نگاهی به کیفیت نانوایی ارقام گندم معرفی شده در ایران(بر اساس نتایج ارزیابی سال 1384)

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد "کیفیت نانوایی ارقام گندم ایرانی" به اینجا مراجعه فرمایید.

نگاهی به کیفیت نانوایی ارقام گندم ایرانی(بخش اول(

ردیفنام رقم وزن هکتولیتر
Kg
درصد پروتئینحجم نان
mm3
حجم رسوب
زلنی
ml
سختی دانه
%
درصد گلوتن مرطوبحجم رسوب
SDS
ml
21مارون79/7011/260230523055
22هیرمند84/5010/942629492845
23رسول






24MV-17






25گاسپارد






26گاسگوژن






27سایسون






28الوند






29الموت






30زرین






31استار






32کراس شاهی






33بک کراس روشن بهاره






34بک کراس روشن زمستانه






35شیرودی






36مرودشت






37هامون






38بم






39 اکبری






40سیستان






41دریا






42مغان 3






43آرتا






44سپاهان







برچسب‌ها: کیفیت نانوایی ارقام گندم

ارسال توسط مهدی

نگاهی به کیفیت نانوایی ارقام گندم معرفی شده در ایران(بر اساس نتایج ارزیابی سال 1384)

درسالهای اخیر با مشخص شدن تاثیر غیر قابل انکار کیفیت نان مصرفی بر تامین انرژی و کالری مورد نیاز بدن انسان(درحدود 70-65 درصد کالری مورد نیاز بدن از طریق مصرف غلات و بخصوص نان تامین می شود)، بررسی خصوصیات کیفی ارقام گندم نان، بعنوان شاخصی از کیفیت نان تولیدی، از اهمیت خاصی برخوردار شده است. این امر در حالی است که خصوصیات کیفی و کمی ارقام مختلف، علاوه بر عامل ژنتیک(توارث) از عامل محیط نیز تاثیر می پذیرد و به همین دلیل، موسسات تحقیقات کشاورزی، هر ساله اقدام به بررسی خصوصیات کیفی نمونه های گندم دریافت شده ازاقصاء نقاط کشور، بمنظور بررسی تاثیرات محیطی بر نحوه تظاهر خصوصیات کیفی هر رقم، می نمایند.

درسال 1384 مجموعا 5705 نمونه گندم نان و 667 نمونه گندم دوروم دریافتی از30  استان کشوربوسیله واحد شیمی و تکنولوژی غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج و براساس استانداردهای تدوین شده بوسیله مجمع بین المللی علوم و تکنولوژی غلات(ICC= International Chemical Cereal) ، مورد ارزیابی کیفی قرار گرفتند که نتایج این ارزیابی ها در جداول مندرج در پست حاضر و پست بعدی منعکس شده است.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد "کیفیت نانوایی ارقام گندم ایرانی" به اینجا مراجعه فرمایید.

نگاهی به کیفیت نانوایی ارقام گندم ایرانی(بخش دوم و پایانی)

ردیفنام رقم وزن هکتولیتر Kg  درصد پروتئین  حجم نان
mm3
حجم رسوب   زلنی
ml
سختی دانه
%
درصد گلوتن مرطوب  حجم رسوب SDS
ml
1 سرداری81/3011/449730443250
2طبسی80/701260332523365
3امید






4شعله






5سرخ تخم






6روشن






7اینیا






8اروند






9کرج 1






10کرج 2






11 مغان 1






12مغان 2






13 چناب






14بیات






15کرج 3






16آزادی






17کاوه






18سبلان






19گلستان






20نوید







برچسب‌ها: کیفیت نانوایی, ارقام گندم

ارسال توسط مهدی
 
تاريخ : شنبه هجدهم اردیبهشت 1389

نگاهی به ارقام گندم دوروم ایرانی

گندم دوروم با نام علمي Triticum durum از گروه گندم هاي تتراپلوئيد Tetraploid مي باشد. گندم هاي اين گروه داراي 28 كروموزوم بوده (2n=4x=28) و به گندم هاي دو دانه اي معروفند.
گندم دوروم در مقابل خشكسالي و بيماري ها از گندم هاي سخت بهاره مقاوم تربوده و به دو صورت پاييزه و بهاره وجود دارد. انواع پاييزه آن در مقابل سرما مقاومند و براي تهيه آرد ماکارونی كشت مي شوند. اين گندم داراي سنبله هاي پر و ريشك دار است. ريشك ها و پوشينه ها (گلومل) بلند مي باشند. گندم دوروم داراي دانه هاي شفاف به رنگ سفيد، زرد تا قرمزروشن و نوك تيز، كشيده، طويل، درشت و خيلي سخت بوده و مقطع دانه هاي آن شيشه اي مي باشند. دانه هاي آن حاوي مقدار زيادي گلوتن با قدرت كششي كم و نشاسته اندك مي باشند. چون اين گلوتن بسيار ضعيف است آرد آن براي نانوايي مناسب نيست. مغز گندم سنگين و براق است و براي پخت نوعي آرد گرانوله اي (حبه اي) براي توليد ماكاروني، اسپاگتي و رشته فرنگي مورد استفاده قرار مي گيرد.

گفتنی است که سالانه300 تا 400 هزار تن گندم دوروم در ایران تولید می شود که60 درصد آن برای تولید ماکارونی قابل استحصال است و بقیه نیاز داخلی از خارج وارد می شود. سرانه مصرف ماکارونی در کشور5 کیلوگرم در سال است (حدود یک چهارم یک فرد اروپایی) و با توجه به وجود مواد مغذی چون گلوتن و بتاکاروتن در ماکارونی و ضایعات بسیار پایین آن، لازم است که میزان مصرف آن افزایش یابد. بدین منظور دولت با اعمال سیاستهای تشویقی چون نرخ بالاتر خرید گندم دوروم نسبت به گندم نان(قیمت خرید تضمینی هر کیلوگرم گندم نان 3200 ریال است در حالیکه  قیمت خرید تضمینی هر کیلوگرم گندم دوروم 3500 ریال می باشد) و ارائه جوایز صادراتی به صادر کنندگان این محصول، سعی در افزایش تولید و صادرات آن دارد. در ادامه به معرفی برخی از ارقام گندم دوروم پرداخته می شود:

1- رقم دوروم آریا-

2- رقم دوروم کرخه (Shwa/Mald)-

3- رقم دوروم یاواروس -

4- رقم دوروم سیمره(Omrabi 5)-

5- رقم دوروم سیمینه-

6- رقم دنا

جهت كسب اطلاعات بيشتر درزمينه ارقام گندم دوروم به اينجا مراجعه فرماييد.


برچسب‌ها: گندم دوروم, خصوصصیات فیزیولوژیک و زراعی, خصوصیات کیفی, پاستا

ارسال توسط مهدی

نگاهی به ارقام گندم نان ایرانی (بخش سوم و پایانی)

9- رقم نیک نژاد-

این رقم، رقمی بهاره بوده و از ایکاردا حاصل شده است. به سبب پتانسیل عملکرد و کودپذیری، مشخصات زراعی مطلوب و مقاومت در برابر زنگ زرد، برای کشت در مناطق معتدل و حتی مناطق با محدودیت آب آبیاری و در دیمزارهای معتدل گرم پرباران مناسب می نماید.

خصوصیات زراعی- زودرس بوده و متوسط وزن هزاردانه و عملکرد به ترتیب 37 گرم و6700 کیلوگرم در هکتار می باشد(بیشترین عملکرد: 8800 کیلوگرم در هکتار می باشد). دانه قهوه ای رنگ می باشد. ارتفاع ساقه 100-95 سانتیمتر بوده و نسبت به خوابیدگی مقاوم و نسبت به ریزش نیمه مقاوم است. مناسبترین زمان کاشت در نیمه اول آبان ماه در مناطق معتدل استانهای لرستان و کرمانشاه و در نیمه دوم آبان در استانهای فارس و یزد می باشد. برای کاشت با دستگاه ردیفکار، میزان 170-150 کیلوگرم در هکتار بذر توصیه می شود. به عنوان یک توصیه عمومی مصرف 150 کیلوگرم فسفات آمونیوم به صورت پایه و200 کیلوگرم اوره در هکتار در دو نوبت پایه و سرک پیشنهاد می شود.

خصوصیات کیفی- وزن هکتولیتر: 20. 84، درصد پروتئین:12، حجم نان: 500، عدد زلنی: 33، سختی دانه: 47، درصد گلوتن مرطوب: 34 و حجم رسوب64 :SDS . بطور کلی رقم نیک نژاد، برای پخت نانهای ایرانی مناسب می باشد.

10- رقم چمران-    b

11- رقم بهار-

12- رقم اترک-

13- رقم کویر-

14- رقم لاین ویریناک (Vee/Nac)-

15- رقم زاگرس-

جهت کسب اطلاعات بیشتر درمورد "ارقام گندم نان ایرانی" به اینجا مراجعه فرمایید.

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش اول

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش دوم



برچسب‌ها: ارقام گندم نان ایرانی, چمران, پیشتاز و

ارسال توسط مهدی
 
تاريخ : دوشنبه بیست و سوم فروردین 1389

4- رقم پیشتاز-

رقم پیشتاز از تلاقی رقم الوند با یک لاین برزیلی مقاوم به زنگ زرد بدست آمد. این رقم با توجه به پتانسیل بالای عملکرد، زودرسی، مقاومت در برابر زنگ زرد در دو مرحله گیاهچه و گیاه بالغ و تحمل نسبت به بیماریهای سفیدک سطحی وفوزاریوم خوشه و همچنین تحمل به خشکی آخر فصل بواسطه کارایی بالای مصرف آب، برای کشت در مناطق معتدل مناسب می نماید.

خصوصیات زراعی- متوسط وزن هزاردانه و عملکرد این رقم به ترتیب44.5 گرم و 7396 کیلوگرم در هکتار می باشد(بیشترین عملکرد: 9646 کیلوگرم درهکتار می باشد). دانه سخت و به رنگ زرد روشن می باشد. ارتفاع ساقه 92 سانتیمتر بوده و نسبت به خوابیدگی مقاوم و نسبت به ریزش دانه متحمل است. مناسبترین زمان کاشت از اواخر مهر تا اواخر آبان درمناطق معتدل نیمه شمالی کشور و از اواسط آبان تا اواسط آذر ماه در مناطق معتدل نیمه جنوبی کشورمی باشد. برای کاشت با دستگاه ردیفکار، با احتساب تراکم 400 دانه در متر مربع، میزان 160-140 کیلوگرم در هکتار بذر توصیه می شود. 

به عنوان یک توصیه عمومی مصرف 150کیلوگرم فسفات آمونیوم به صورت پایه و 250 کیلوگرم اوره در هکتار در دو نوبت پایه و سرک و در صورت نیاز100 کیلوگرم در هکتار سولفات پتاسیم بصورت پایه پیشنهاد می شود.

خصوصیات کیفی- وزن هکتولیتر: 90. 81، درصد پروتئین: 5. 11، حجم نان: 465، عدد زلنی: 32، سختی دانه: 54، درصد گلوتن مرطوب: 32 و حجم رسوب  .56 :SDS بطور کلی رقم پیشتاز، برای پخت نانهای ایرانی مناسب می باشد.

5- رقم شیراز-

6- رقم شهریار-

7- رقم توس-

8- رقم دز-

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش اول

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش سوم (پایانی)

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد "ارقام گندم نان ایرانی" به اینجا مراجعه فرمایید.


برچسب‌ها: ارقام گندم نان ایرانی

ارسال توسط مهدی
 
تاريخ : چهارشنبه بیست و ششم اسفند 1388

نگاهی به ارقام گندم نان ایرانی

نخستین رقم گندم ایران در سال 1309 تحت عنوان رقم سرداری معرفی شد. روند معرفی ‏ارقام گندم با معرفی ارقامی چون شاه پسند، ریحانی، ایتالیایی (1321)، سفیدک(1325)، ‏طبسی(1330)، تابان، امید، آذر(1335)، شعله(1336)، روشن(1337)، خلیج، جوانجانی، ‏دستجردی(1339)، صبا، دهقان، عدل(1341)، کوهسار، کوهرنگ، کلار، ‏شاهی(1346)، دیهیم، نوید، اینیا 66، پنجامو62(1347)، فیروز، جلگه، درخشان، رشید، ‏بزوستایا(1348)، اروند، کرج1و2، مغان1، خزر1(1352)، مغان2 (1353)، بیات، ‏کرج3(1355)، البرز(1357)، آزادی(1358)، سبلان(1360)، گلستان(1365)، ‏قدس(1368)، فلات، نوید(1369)، مارون و هیرمند(1370) در دهه های بعد ادامه یافت. درسالهای اولیه معرفی ارقام گندم، توجه چندانی به کیفیت نانوایی نمی شد و عمده توجهات ‏معطوف به کمیت(عملکرد) محصول بود. اما بتدریج و با مشخص شدن تاثیرات قابل توجه کیفیت نان مصرفی بر رشد  جسمی افراد، کیفیت نانوایی نیز منزلتی چون عملکرد ‏دانه یافت.

در میان این ارقام، رقم فلات به سبب عملکرد بالا، مورد توجه بسیار قرار گرفت و بخش عمده کشت گندم به این رقم اختصاص یافت، اما اپیدمی بیماری زنگ زرد در کشور به سال1374( به سبب شکسته شدن مقاومت این رقم بوسیله پاتوتیپهای جدید زنگ زرد)، سبب کنار گذاری تدریجی آن شد، اگرچه این رقم همانند سایر ارقام قدیمی همچنان در دورگ گیریهای بهنژادی بکار می رود.

 روند معرفی ارقام گندم در20 سال اخیر شدت یافته است و هر سال ارقامی جدید با خصوصیات کیفی و کمی قابل قبول معرفی می شوند. ارقام گندم نان: رسول(1371)، گاسپارد (1373)، اترک، تجن، الوند، الموت، مهدوی، داراب2، زرین، نیک نژاد و رقمVee/Nac  (1374)، شیرودی، کویر، چمران(1376)، مرودشت(1378)، دز، پیشتاز، هامون، شیراز، شهریار، توس(1381)، بم، اکبری، سیستان، دریا، مغان3، آرتا و سپاهان(1385)، بهار(1386) از جمله این ارقام می باشند. در ادامه به خصوصیات مرفولوژیک، زراعی و کیفی برخی از این ارقام پرداخته می شود:

1- رقم تجن-

منشا این رقم سمیت(مرکز بین المللی اصلاح گندم و ذرت) می باشد. این رقم با توجه به پتانسیل بالای عملکرد، زودرسی، مقاومت در برابر زنگ زرد، زنگ قهوه ای وفوزاریوم خوشه و تحمل نسبت به جوانه زنی روی خوشه برای کشت در مناطق جلگه ای خزر مناسب می باشد.

خصوصیات زراعی- متوسط وزن هزاردانه و عملکرد این رقم به ترتیب 38 گرم و6300 کیلوگرم درهکتار می باشد(بیشترین عملکرد: 7300 کیلوگرم در هکتار می باشد). دانه سخت و به رنگ قهوه ای می باشد. ارتفاع ساقه 90 تا 95 سانتیمتر بوده و نسبت به خوابیدگی مقاوم و نسبت به ریزش دانه نیمه مقاوم است. مناسبترین زمان کاشت از اول تا آخر آذرماه در مناطق جلگه ای خزر و از 15 آبان تا 15 آذر در دشت مغان می باشد. به عنوان یک توصیه عمومی مصرف 150 کیلوگرم فسفات آمونیوم به صورت پایه و 200 تا 250 کیلوگرم اوره در هکتار در دو نوبت پایه و سرک پیشنهاد می شود.

خصوصیات کیفی- وزن هکتولیتر: 10. 83، درصد پروتئین: 2. 12، حجم نان: 523، عدد زلنی: 33، سختی دانه: 52، درصد گلوتن مرطوب: 33 و حجم رسوب65 :SDS . بطور کلی رقم تجن، بعنوان رقمی با کیفیت نانوایی مطلوب شناخته شده و برای پخت انواع نان مناسب می باشد.

 2- رقم داراب 2-

3- رقم مهدوی-

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش دوم

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش سوم (پایانی)

جهت كسب اطلاعات بيشتر در زمينه "ارقام گندم نان ايراني" به اينجا مراجعه فرماييد
برچسب‌ها: ارقام گندم نان ایرانی

ارسال توسط مهدی
 
تاريخ : یکشنبه بیست و چهارم خرداد 1388

د- ارقام گندم معرفی شده طي سالهای اخیر

پس از پایان جنگ تحمیلی، با توجه به لزوم رسيدن هر چه سريعتر به خودکفایی همه جانبه، تلاشها در جهت تولید و معرفی ارقام با کیفیت نانوایی مطلوب با جدیت خاصی دنبال و با گسترش ارتباطات با سازمانهاي بين المللي مانند سيميت و مركز بين المللي تحقيقات كشاورزي در مناطق خشك  (ICARDA)روند ورود ارقام خارجي به داخل كشور و دو رگ گيري بين ارقام ايراني و خارجي سرعت گرفت (رقم توس از ايكاردا دريافت شده است). همچنين ورود دستگاه ها و وسايل پيشرفته آزمايشگاهي، امكان بررسي سريعتر و دقيقتر نمو نه هاي متعدد گياهي را فراهم نمود. اين روند سبب بهبود تدريجي كيفيت نانوايي ارقام جديد نسبت به ارقام قديمي گرديد.

 نتایج حاصل از بررسی کیفی نمونه گندمهای کشت شده در 27 استان کشور طی سال زراعی1383-1382 (براساس شاخصهای مختلف كيفي) در واحد شیمی و تکنولوژی بخش تحقيقات غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج، نشان داد که از مجموع 88/13 میلیون تن گندم تولید شده در 27 استان کشور، 3/66% از کیفیت خوب، 32/32% از کیفیت متوسط و بقیه از کیفیت ضعیفی برخوردارند (ميانگين درصد پروتئين گندم هاي برداشت شده در اين سال بالغ بر 12درصد بود). همچنین براساس کل مقدار 1/11 میلیون تن خریداری شده در27 استان مورد بررسی، کیفیت59/65% خوب، 16/33% متوسط و بقیه ضعیف ارزیابی گردید. این آمار در مقایسه با آمار سالهای قبل که براساس آن مقدار گندم با کیفیت خوب در کشور از 25 درصد تجاوز نمی کرد، جهش زيادي را در وضعیت کیفی ارقام گندم برداشت شده از مزارع کشور نشان می دهد. شرایط آب و هوایی مساعد در سال زراعی 1383-1382، اعمال مدیریت های زراعی کارآمد ( مبارزه هدفمند با سن گندم و استفاده سنجيده و بهنگام كودهاي ازته) و وجود پتانسیل بالا در ارقام اصلاح شده در جهت استفاده بهينه از شرايط محيط را  می توان از علل ایجاد این پدیده شگرف در تاریخ زراعت ایران دانست(2).

جدول3 : کیفیت برخي از ارقام گندم معرفی شده طي سال هاي اخير(5)

نام رقم

سال معرفی

مقدار پروتئین (%)

کیفیت پروتئین

بنابر عدد زلني(mm)

كيفيت نانوايي

رسول

1371

5/11

3//23

متوسط تا خوب

زرين

1374

11

7/25

خوب

مهدوي

1374

5/11

3/24

خوب

چمران

1376

6/10

4/21

متوسط تا خوب

مرودشت

1378

5/10

1/21

متوسط تا خوب

پيشتاز

1381

5/11

23

متوسط تا خوب

شيراز

1381

9/11

8/24

متوسط تا خوب

توس

1381

3/11

31

بسيار خوب

 

بايد توجه داشت كه هر چند در سالهاي اخير ارقام قديمي گندم بدلايلي همچون عملكرد پايين و حساسيت به بيماريهاي مختلف (بخصوص زنگ زرد) بصورت تجارتي كشت نمي شوند، اما با توجه به احتمال وجود ژنهاي مطلوب در ذخيره ژنتيكي اين ارقام، همچنان از آنها به عنوان والد در دورگ گيري هاي مربوطه استفاده مي شود(5).

با توجه به مواردي همچون زياد بودن افت وزني نان هاي مسطح در هنگام پخت كه سبب تسريع در بياتي نان مي شود (در نان لواش 32% وزن اوليه در هنگام پخت كاهش مي يابد)، كنار گذاري تدريجي نان هاي سنتي و مسطح جهت كاهش ضايعات نان، ضروري مي نمايد (1). در اين ميان روند تدريجي بهبود كيفي ارقام جديد گندم، امكان روي آوري به توليد نان هاي حجيم صنعتي و در نتيجه كاهش شديد ضايعات نان را فراهم مي سازد، زيرا كم بودن افت وزني نان هاي صنعتي در هنگام پخت (تنها 16%) بيات شدن نان را به مدت زيادي به تاخير مي اندازد و اين امر امكان ذخيره نان را به مدت طولاني فراهم ساخته و از ميزان دور ريزي نان و در نتيجه هدر روي سرمايه هاي ملي به شدت مي كاهد. رواج يافتن توليد و مصرف نان صنعتي در ايران در حالي با توجه به امتيازات زياد اين نان نسبت به نان هاي سنتي همچون امكان غنی‌سازی، تعدد طعم، شکل و کاهش ضایعات ضروري مي نمايد كه موازنه مصرف نان در ايران هميشه به سود نان هاي سنتي بوده است (مصرف نان هاي صنعتی در كشورهاي پيشرفته93 درصد و نان مسطح کمتر از هفت درصد است، اما در ايران93 درصد مردم از نان مسطح استفاده می‌کنند) (3).

منبع: ماهنامه اطلاعات علمی : بهمن 87، صفحات 58 الی 61-

متن کامل این مقاله به همراه منابع مورد استفاده، از طریق لینک زیر قابل دریافت می باشد: 

http://s2.picofile.com/file/7175834294/Ettelaat_elmi.zip.html


برچسب‌ها: كيفيت نانوايي, ارقام جديد گندم

ارسال توسط مهدی
 
تاريخ : پنجشنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1388

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش دوم

مهدي متقي

ج- ارقام گندم معرفي شده در طي  دهه هاي 40، 50 و60 شمسي

بتدريج با افزايش آگاهي محققين ايراني در مورد امور بهزراعي و بهنژادي گندم و همچنين افزايش مراودات دانشمندان و سازمانهاي تحقيقاتي ايراني با طرف هاي خارجي، كيفيت ارقام گندم نيز رو به بهبود گذاشت.

افزايش امكان دسترسي به نژادگران داخلي به منابع مركز بين المللي بهبود گندم و ذرت (CIMMYT) و ساير كشورهاي جهان، سبب ورود منابع مختلف ژرم پلاسم بداخل ايران و غني سازي گنجينه ژني كشور گرديد، بطوريكه رقم بزوستايا بعنوان يكي از اولين ارقام وارداتي در سال 1348 از كشور شوروي سابق به ايران آمد و ارقام مغان1 و 2 نيز به ترتيب از كشورهاي مكزيك(مقر سيميت) و هند وارد شدند، همچنين برخي ارقام جديد نيز بر اثر دو رگ گيري ارقام ايراني با ارقام خارجي حاصل شدند، بعنوان مثال رقم خزر1 از دو رگ گيري رقم روشن و ارقام مكزيكي حاصل شد (5).

  جدول2 : کیفیت برخي از ارقام اصلاح شده گندم در ایران در طي دهه هاي 40، 50 و60 شمسي(5)

نام رقم

سال معرفی

مقدار پروتئین (%)

کیفیت پروتئین

بنابر عدد زلني(mm)

كيفيت نانوايي

بزوستايا

1348

3/12

2/28

خوب

خزر1

1352

1/10

8/22

متوسط تا خوب

مغان2

1353

3/11

1/24

متوسط تا خوب

كرج3

1355

5/10

5/22

متوسط تا خوب

البرز

1357

3/10

3/23

متوسط تا خوب

آزادي

1358

7/10

5/23

متوسط تا خوب

كاوه

1360

1/12

9/23

متوسط تا خوب

گلستان

1365

4/12

7/26

خوب

قدس

1368

1/11

7/23

متوسط تا خوب

فلات

1369

8/11

9/23

متوسط تا خوب

شايان ذكر است كه از آرد گندم هاي با كيفيت نانوايي خوب براي توليد نان هاي حجيم مرغوب استفاده مي شود. همچنين از آرد گندم هاي با كيفيت پايين(ضعيف) براي مصارف ويژه (مانند تهيه بيسكويت و شيريني) و از آرد گندم هاي با كيفيت متوسط براي تهيه نان هاي سنتي ايراني (نان هاي نازك و مسطح)، استفاده مي شود. البته مي توان كيفيت گندم هاي ضعيف را از طريق اختلاط با گندم هاي با كيفيت خوب اصلاح و بدين طريق از آنها براي توليد نان هاي سنتي بهره گرفت(3).

منبع: ماهنامه اطلاعات علمی - بهمن 87 - صفحات 58 الی 61

متن کامل این مقاله از طریق لینک زیر قابل دانلود مستقیم می باشد:


برچسب‌ها: كيفيت نانوايي, ارقام اصلاح شده

ارسال توسط مهدی
 
تاريخ : جمعه هجدهم اردیبهشت 1388

نگاهی به کیفیت نان گندمهای ایرانی-  بخش اول

مهدي متقي

مقدمه

نان به عنوان نماد بركت خداوند، همواره در نزد پيشينيان ما از احترام بالايي برخوردار بوده و هرگونه سوء مصرف و بي احترامي به آن به منزله كفران نعمت الهي شناخته مي شده است. اين در حالي است كه امروزه بدلايل مختلف، شاهد بي توجهي و اسراف در مصرف اين نعمت ارزشمند هستيم، بطوري كه تا30 درصد نان توليد شده، غير قابل مصرف بوده كه اين امر، با توجه به حجم بسيار بالاي مصرف نان در ايران ( مصرف سرانه نان برای هر ایرانی بالغ بر180 کیلوگرم در سال است) سبب هدر رفتن سالانه300 ميليون دلار از سرمايه هاي كشور مي شود. كارشناسان از ضايعات نان به عنوان بزرگترين اسراف ملي ياد مي كنند و از اين رو ضمن تأكيد بر بهينه سازي مصرف، خواستار جلوگيري از هدر روي يارانه اختصاص يافته به نان هستند. در سال 1368 مقدار یارانه گندم ( آرد و نان ) فقط 28 درصد کل یارانه های پرداختی دولت به کالاهای اساسی را به خود اختصاص داده بود، در حالیکه در سال1381 این رقم بیش از 75 درصد کل یارانه های کالاهای اساسی را  تشکیل می دهد(8).

براساس تحقيقات مير فخرايي و همكاران (1370)، بالاترين درصد مصرف نان در شهر تهران مربوط به نان لواش با 1/39% بوده (بعلت سهولت نگهداري) و نان سنگك و بربري به ترتيب 7/10 و 8/13 درصد مصرف نان را بخود اختصاص داده اند0 همچنين در بين انواع نان، نان سنگك با 28% كمترين ميزان ضايعات و نان تافتون و نان لواش به ترتيب با37 و 35 درصد بالاترين درصد ضايعات را داشته اند. روش هاي غلط نگهداري نان به ميزان20 درصد، استفاده از جوش شيرين، نداشتن مهارت كافي و عدم صرف وقت و دقت لازم از سوي نانوايان به ميزان30 درصد و كيفيت نامطلوب آرد مصرفي به ميزان50 درصد در ايجاد ضايعات نان تاثير گذارند(9). اين در حالي است كه اكثر ضايعات نان كه به صورت نان خشك به مصرف تغذيه دام مي رسد، كپك زده و حاوي سموم قارچي بسيار خطرناك و سرطانزا براي انسان و حيوان مي باشند و اين سموم از طريق مصرف شير و ديگر فراورده هاي لبني وارد بدن انسان شده و ايجاد بيماريهاي مهلك مي كنند(4). با توجه به موارد گفته شده، توليد و معرفي ارقام با كيفيت نانوايي مطلوب به منظور بكارگيري در صنايع و روش هاي نوين توليد نان ضروري مي نمايد تا با كاهش ضايعات نان، بيش از اين سلامت مردم به خطر نيفتد و سرمايه هاي ملي كشور به هدر نروند.

الف- كيفيت گندمهای بومی و قدیمی

تا پیش از ورود و معرفی ارقام اصلاحی اولیه، کشاورزان طی هزاران سال اقدام به کاشت و برداشت گندمهای بومی و قدیمی مي كردند و طبعا اين گندم ها مخلوطی از دانه های حاصل از بوته هاي سازگار در برابر شرایط اقلیمی و محیطی هر منطقه (مانند گرما، سرما، میزان بارندگی و پراکندگی آن، شوری خاک، بیماریهای شایع در منطقه و غیره) بودند كه تا حدودی نیز از نظر مشخصات مطلوب زراعی مانند زودرسی یا خوب بودن وضع بوته، ساقه، ريشه، سنبله و دانه مورد پسند برخی از زارعان باتجربه قرارمی گرفتند. لذا چون ویژگیهای طبیعی فوق الذکر عامل تعیین کننده زراعت گندم در هر منطقه ای به شمار می آمد، مردم منطقه ناگزیر بودند نحوه استفاده و مصرف خود را با کیفیت گندمهای تولیدی (هرچه که بود) هماهنگ سازند و از همین جا تنوع بسیار جالب نانهای سنتی و همچنین سازگاری عجيب آنها با کیفیت گندمهای هر منطقه از یک طرف و همچنین با فرهنگ غنی و آداب و رسوم و شیوه زندگی مردم از طرف دیگر، بوجود آمد (6).

در اولین بررسی علمی گندمهای بومی ایران از لحاظ کیفیت که نتایج آن در سال1340 منتشر شد، از مزارع گندم بومی دیم و آبی در مناطق مختلف آذربایجان، کردستان، همدان، قزوین و زنجان نمونه گیری شده و نمونه ها به وسیله دستگاه فارینوگراف مورد آزمایش قرار گرفته و ارزش والریمتری(خصوصيات كشساني خمير) آنها برای مقایسه و طبقه بندی کلی کیفیت تعيين شد.نتایج این بررسی نشان داد که اکثریت گندمها (75درصد)دارای کیفیت ضعیف تا متوسط بوده و گندمهای با کیفیت ممتاز و خوب 5/12درصد و گندمهای با کیفیت بد و بسیار بد نیز حدود 5/12 درصد نمونه ها را تشکیل داده اند (6). كيفيت پايين نانوايي گندم هاي اوليه و بومي دليل اصلي روي آوردن پيشينيان ما به توليد نان هاي مسطح و نيمه حجيم بوده است، زيرا در توليد نان هاي مسطح برخلاف  نان هاي حجيم صنعتي نيازي به استفاده از آردهاي با كيفيت مطلوب نيست.

ب-  قدیمی ترین ارقام اصلاح شده در ایران

اگرچه كه در سال 1309 نخستين رقم گندم در ايران معرفي شد (رقم سرداري)، ولي به دليل عدم وجود ابزار و وسايل آزمايشگاهي لازم براي تعيين كيفيت نانوايي ارقام گندم، نخستین آزمایشات تعیین کیفیت ارقام اصلاح شده گندم در ایران، توسط مركز اصلاح و تهيه نهال و بذر كشور به سال1345 و بر اساس مقادير پروتئين و كيفيت پروتئين(براساس روش پلشنكي) انجام گرفت (جدول1).

جدول1 : کیفیت برخي از قدیمی ترین ارقام اصلاح شده گندم در ایران(6)

نام رقم

سال معرفی

مقدار پروتئین(%)

کیفیت پروتئین بنابر روش پلشنكي

كيفيت نانوايي

طبسی

1330

9/12

23

ضعیف

امید

1335

0/13

23

ضعیف

آذر

1335

4/15

43

ضعیف تا متوسط

شعله

1336

1/13

26

ضعیف

روشن

1337

0/12

21

ضعیف

آکوا

1337

4/15

40

متوسط

خلیج

1339

1/9

23

ضعیف

عدل

1340

5/12

24

ضعیف

در همين حال، نتايج آزمایشات تعیین کیفیت برخی از ارقام در شرف انتخاب ایرانی که در سالهای 1346 و 1347 در چهار ایستگاه اهواز (معرف مناطق گرمسیر جنوب)، گرگان (معرف مناطق با اقلیم شبه مدیترانه ای)، کرج (معرف مناطق نسبتا سرد) و ورامین(معرف مناطق نیمه گرمسیر فلات مرکزی و حواشی کویر) کشت شدند، نشان داد که به طور کلی كيفيت نانوايي ارقام اصلاح شده در دست تولید نیز در حد کم یا متوسط است. همچنين وجود تفاوتهاي معني دار بين كيفيت نانوايي ارقام كشت شده در مناطق و سالهاي مختلف، از تاثير توامان ژنتيك و محيط بر كيفيت نانوايي ارقام گندم حكايت دارد(6).

منبع: ماهنامه اطلاعات علمی - بهمن 87 - صفحات 58 الی 61

متن کامل این مقاله از طریق لینک زیر قابل دانلود مستقیم می باشد:


برچسب‌ها: كيفيت نانوايي, ارقام بومي, ارقام اصلاح شده

ارسال توسط مهدی

آپلود عکس

خرید اینترنتی

فال حافظ

قالب وبلاگ